Bestaansleegte

     
     Oplichten van Oerleegte  in schilder- en dichtkunst en muziek

      Barnett Newman
      In ‘De Goddelijke Komedie’ van  Dante valt te vernemen dat het absolute het gans Andere is en derhalve helder te
      onderscheiden valt van de aardse werkelijkheid (radicale transcendentie is de aanduiding die hiervoor gebruikt kan
      worden). Barnett Newman (1905-1970) schiep zijn latere werken vanuit een spiritualiteit van radicale transcendentie
  .   Het tragische levensbesef van de twintigste eeuw liet hem zien dat moderne en ‘primitieve’ ervaring in wezen
      dezelfde zijn.  De tragische moderniteit kreeg bij Newman onder invloed van Nietzsches ‘De Geboorte van de
      Tragedie’ een dionysische inhoud: de chaos van mens en wereld dient niet verbloemd te worden door de
      apollinische maat en schoonheid*. 
      Voorbeelden van een spiritualiteit van radicale transcendentie zijn: ‘Premordial Light’ (1954),  
       ‘Cathedra’ (1951) en de serie ‘The Stations of the Cross’ (1958-1966). In deze werken is er een platte lege ruimte,
       daarin uitbreidend licht en kleur, onderbroken door zips (lange verticale strepen). Het schilderij ‘Uriel’ (Licht van God),
       toont het licht dat in haar scheppingskracht de duisternis (de Oerleegte) verdrijft. De Kooning spreekt bij het
       beschouwen van dit schilderij uit dat Newman zichzelf uit het schilderij heeft geschilderd**.    
        * W.J. Rushing, The impact of Nietzsche and Northwest Coast Indian Art on Barnett Newman’s Idea of Redemption
        in the Abstract Sublime, p. 422-442.  ** F. Meyer, The Stations of the Cross,p.122.      
       Jesaja ‘ziet’ in zijn roepingsvisioen de heilige op zijn troon(cathedra):’…zag ik de Heer gezeten op een hoogverheven
       troon. De zoom van zijn mantel vulde de hele tempel’ (Jesaja 6:1). Zo zegt Newman met betrekking tot ‘The Stations
       of the Cross’, dat de grootte van de schilderijen gekozen is omdat dit de ‘menselijke schaal is voor de menselijke
       schreeuw’ (Newman, ‘The Fourteen Stations of the Cross’ (1958-!966), SWI, p. 190).      
       In het kijken naar ‘The Stations of the Cross’ kunnen we zien dat licht en donker elkaar afwisselen. De zwarte
       stippen vanuit de brede zwarte rand aan de linkerkant (bij statie vijf) kunnen opgevat worden als energieprikkels die
       een schreeuw aanduiden, de zip rechts is versmald tot een lijn: een aanduiding van het zwijgen van de ‘overkant’.    
       Newman verruimt het specifieke van Jezus’ kruiswoord, ’Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?’, tot een  
       vraag aangaande het lijden ten gevolge van de eindigheid van het menselijk bestaan.(From Barnett Newman: ‘The  
       Stations of the Cross’, Lema Sabachthani (1966) SWI p.188).  
       Hier is Jezus als archetype van Oerleegte manifest en volop een uiting van het tragische levensbesef van de mens.

       De scheppende kunstenaar en het aangedaan worden door Oerleegte

       Menig scheppende kunstenaar weet van tevoren niet wat tijdens het werken aan een sculptuur, schilderij,    
       muziekstuk, gedicht, roman hem te binnen valt. Wat hem overkomt is het deels wegvallen van het
       oppervlaktebewustzijn, waardoor de verbeelding uit het  onderbewustzijn met een energetische drang naar buiten
       toe doorwerkt. Deze innerlijke  krachtenvelden drukken zich via het lichaamsbewustzijn uit, het lichaam ervaart dit
       geleid worden en volgt de aansturing. Meestal zijn het de handen die vorm geven aan wat de lichaamsziel van de
       kunstenaar in beweging zet.

       Vervolg   Terug naar vorige pagina 

Website laten maken? SiteToGo.nl